داریوش نامه

امروز ۲۵ بهمن‌ماه بود، مصادف با روز والنتاین، روز عشاق . چند سالی می‌شه که در این روز نامزدها، همسران، عشاق، دختران و پسران به همدیگه تبریک می‌گن، بازار چشم‌روشنی و کادو و عطر و لباس و هدایای دیگه داغ داغه. این مراسم چندسالی می‌شه که در ایران ما مرسوم شده. نوشته‌ای در این مورد خوندم در رقص پروانه‌ها مناسب دیدم اونو ابنجا هم بازنویسی کنم.

سپندار مذگان

تاریخچه سپندارمذگان

سپندار این جشن که گاهی در کتب به نامهای مرد گیران، مزد گیران و مژدگیران و یا جشن گل نیز نامیده شده. در روز اسپندارمزد در ماه اسفند برگزار می شده که بنا به گاه شمار پیشین زردشتی روز پنجم از آغاز اسفند و بنا به تقویم امروزین روز بیست ونهم از بهمن می شود.

سپنته آرمئیتی” که چهارمین امشاسپند در دین زرتشت است، که در پهلوی “سپندازمذ” گفته شده که به معنی فروتنی است. از طرفی چون این امشاسپند ؛ سومین امشاسپند بانو ست و به دلیل مقام بزرگی که زن در کیش مهر دارد ؛ این روز به نام و مخصوص زنان بوده است . جشنی که در این روز برگزار می شده به “سپندارمزگان” معروف است. نامهای دیگر آن “مردگیران” ، “مژدگیران” می باشد. روز پنجم هر ماه موسوم است به سپنته آرمئی تی spenta-Armaiti که چهارمین امشا سپنددر دیانت زرتشتی است. این واژه مرکب است از سپنتهspenta یا سپند به معنی پاک و مقدس و آرمئی تی Armaiti به معنی فروتنی و بردباری مقدس است. این واژه در پهلوی به گونه سپندارمت spandarmat و در فارسی سپندارمنذ، اسفندارمنذ و اسفند شده است.

«سپندار مزد» لقب مینو (ملى) زمین است یعنى گستراننده، مقدس، فروتن و نماد عشق.

فروتن است یعنى در برابر تمام آفریده ها افتادگى دارد. این صفت ها به زمین اطلاق مى شود که زیر پاى همه قرار دارد ؛ یعنى نماد تواضع و عشق است. ما به عنوان انسان برخى از موجودات را دوست داشتنى نمى دانیم و همیشه کسى یا چیزى براى ما وجود دارد که از آن متنفر باشیم ؛ اما زمین نه! زمین همه مخلوقات را به دامن گرفته است و همه را دوست دارد؛ همچون مادر، مادرى که همه فرزندانش را دوست دارد . به همین دلیل در فرهنگ ایران باستان مادر به «سپندار مزد» تشبیه شده است.در شکل معنوی و مینوی اش مظهر بردباری و سازگاری اهوارامزدا است و در جهان مادی و خاکی نگهبانی زمین به وی سپرده شده و از آنجا که زمین مانند زنان در زندگی انسان نقش باروری، باردهی، طاقت، صبوری و استواری را دارد، جشن اسفندگان برای گرامی داشت زنان نیکوکار برگزار می گردد. برابر با روش و قاعده کلی، روز پنجم اسفند به مناسبت تقارن نام روز و ماه جشن بوده است. این جشن همراه با آداب و رسوم وتشریفات ویژه ای برگزارمی شد. نخستین جشنی که در این روز برگزار می شد، جشن مردگیران یا مژدگیران بوده است . این جشن ویژه زنان بوده و به مناسبت تجلیل و بزرگداشت شان برپا می گشت. به بیان ابوریحان، اسفندار مرز ایزد موکل بر زمین و ایزد حامی و نگاهبان زنان شوهر دوست و پارسا و درست کار بوده. به همین مناسبت این روز، عید زنان قرار داشت مردان به جهت گرامی داشت، به آنان هدیه داده و بخشش می کردند. در زمان ابوریحان این رسم هنوز رواج داشته است.نه بر آنکه فقط از هدایا و دهش هایی برخوردار می شدند، بلکه زنان نوعی فرمانروایی می کردند و مردان باید که از آنان فرمان می بردند.گردیزی نوشته است از این جهت جشن را مردگیران می گفتند که دختران و زنان، به اختیار خویش و با آزادی، شوی و مرد زندگی خود را بر می گزیدند.

فلسفه معرفی این روز به عنوان روز عشاق به این صورت بوده که در ایران باستان هر ماه را ۳۰ روز حساب می کردند و علاوه بر این روز پنجم “سپندارمذ” بوده سپندارمذ لقب ملی زمین است یعنی گستراننده،مقدس،فروتن. زمین نماد عشق است چون با گذشت و فروتنی به همه عشق می ورزد و زشت و زیبا را به یک چشم می نگرد.به همین دلیل در فرهنگ باستان اسپندارمذگان را نماد عشق می دانستند.در این روز که روز بزرگداشت ایزد اسپندارمزد یا همان فرشته نگهبان زنان است .زمام امور به دست زنان می افتاده و گاه دیده می شده که حتی شاه نیز در معیت زنان خود در انظار عمومی ظاهر می شده .در این روز زنان به خواستگاری مرد دلخواه خود می رفتند و از او تقاضای ازدواج می کردند و مردان به همسر و یا معشوق خود هدیه و گل اهدا می کردند به نحوی می توان این جشن را جشن عاشقان نامید.مذگان جشن زمین و گرامی داشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پیدا می کند در این روز زنان به شوهران خود با محبت هدیه می دادند و مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده و به آنان هدیه داده و از انان اطاعت می کردند . ابوریحان بیرونی می گوید این جشن به زنان مخصوص بوده است و در این روز از شوهران خود هدیه می گرفتند،از این رو به جشن مژدگیران معروف بود.

تاریخچه‌ی والنتاین

روز ولنتاین مصادف با ۲۵ بهمن ماه ( ۱۴ فوریه ) است که روز عشق و محبت نامیده شده و در این روز دخترها و پسرها به همدیگر هدیه میدهند تا عشق و علاقه خود را به یکدیگر به نحوی ابراز کنند… هدایای این روز معمولا آب نباتهای فانتزی، کارت پستال ، طلا جواهرات سنگهای قیمتی عروسکهایی به شکل قلب و خرسهای کوچک و این قبیل کادوهاست…این هدایا فقط بین جوانها رد و بدل نمی شود بلکه در سرتاسر دنیا، انسانها این هدایا را به کسانی که دوستشان دارند، اعضای فامیل و … هدیه می دهند تا محبت خود را نسبت به آنها ابراز کنند .تاریخ کلیسای کاتولیک ۳ نفر هستند که ولنتاین یا ولنتاینوس نام داشته اند و درباره تاریخچه ولنتاین روایات گوناگونی وجود دارد که در اینجا به چند مورد از آنها اشاره میکنم… یکی از این روایات به قرن سوم میلادی در روم مربوط میشه! در آن زمان کلودیوس دوم امپراطور روم بود، و او به این نتیجه رسیده بود که مردانی که ازدواج نکرده اند بهتر از مردان متاهل جنگاوری میکنند و در حقیقت افرادی که خانواده ندارند سربازان بهتری هستند(چون فکر اجاره خونه و غذا و…. نیستن همون علی بی غم خودمون) ، به همین دلیل او ازدواج را در تمام امپراطوری روم برای مردان جوان ممنوع کرد… در این دوران کش یشی به نام سنت ولنتاین پی به بی عدالتی کلودیوس برده و برای مبارزه با او در خفا و به طور پنهانی در کلیسا برای عاشقان جوان مراسم ازدواج را اجرا می کرد… گفته میشود که وقتی امپراطور پی به این عمل ولنتاین برد دستور داد تا او را به قتل برسانند… در روایت دیگر گفته میشود که ولنتاین به این دلیل کشته شده است که سعی داشته تا مسیحیانی را که به دست رومیان زندانی و اغلب مورد شکنجه بودند را از زندانهای رومیان فراری دهد.. به روایتی دیگر ولنتاین اولین کسی بوده که پیام ولنتاین ( Valentine Greetings) را فرستاده است. این پیام زمانی فرستاده شده که او در زندان به سر میبرده و احتمالا او عاشق دختر زندانبان خود که در زمان اسارت قبل از کشته شدنش به او سر می زده شده بود… جالب است بدانید که این دختر بنا به روایات متعدد کور نیز بوده است. در این نامه فرستاده شده به جای امضا عبارت From your valentine! نوشته شده بود؛ عبارتی که امروزه نیز در میان مردم جهان مصطلح است. در سال ۴۹۶ بعد از میلاد، پاپ جلاسیوس ۱۴ فوریه را به افتخار او روز ولنتاین نامید شاید به هر حال روایات درباره ولنتاین بسیار زیاد و متعدد است و حقیقت درباره روز ولنتاین در هاله ای از ابهام قرار داره … ولی در همه روایات بر زیبایی و زیبارویی، بی باکی، و از همه مهمتر چهره رمانتیک و غریب سنت ولنتاین تاکید شده است.

بر اساس یکی از افسانه ها،همه دختران مجرد شهر عصر همان روز اسامی شان را روی یک تکه کاغذ نوشته و آن را در یک گلدانی می ریختند.آنگاه هر کدام از پسران مجرد شهر یکی از ان اسامی را از داخل گلدان در می آوردند و با صاحب آن نام آشنا می شدند.این کار اغلب به ازدواج می انجامید. در نقاط مختلف دنیا در این روز مراسم مختلفی برگزار می شود که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

در انگلستان کودکان به شیوه بزرگسالان لباس می پوشیدند و می گویند:

صبحت بخیر، ولنتاین

قفل هایت را مثل قفل های من باز کن

دوتا و سوی بعد از آن

صبحت به‌خیر ولنتاین

در ولز ، روز ۱۴ فوریه مردم به هم قاشق های چوبی هدیه می کنند که روی آنها را با قلب و کلید تزیین کرده اند این اشیای تزئینی به این معناست که «عشق من، تو قفل قلب مرا باز کردی»در قرون گذشته در این روز مردی که دختری را دوست داشته برایش لباس هدیه می فرستاده اگر دختر هدیه را می پذیرفته به معنای پذیرفتن خواستگاری او بوده است. بعضی مردم عقیده دارند اگر در روز ولنتاین یک سینه سرخ بالای سر دختری پرواز کند به معنی این است که او با یک دریا نورد ازدواج خواهد کرد. اگر یک گنجشک ببیند یعنی شوهرش فقیر ولی بسیار خوش اخلاق است و اگر یک سهره ببیند به معنای ازدواج با یک مرد میلیونر خواهد بود. افسانه دیگری نیز می گوید اگر یک دختر یک سیب را از دم گرفته بچرخاند ودر همین حال نام ۵ پسر مورد علاقه اش را به زبان بیاورد با پسری ازدواج خواهد کرد که در زمان ایستادن سیب نامش در زبان او بوده است و اگر همین سیب را از وسط بدو نیم کند تعداد تخمه های سیب تعداد فرزندان او خواهد بود.

مقایسه‌ی سپندارمذگان و ولنتیان

برای شروع این روز بزرگ رو به همه دوستان به خصوص خانم های عزیز تبریک می گم. اگه راستش رو بخواین نمی خواستم درمورد ولنتاین بنویسم ، ولی به عقیده من شناخت درمورد تمام ملت ها جالبه و به خصوص ایران خودمون . همچنین مقایسه این دو روز خالی از لطف نیست. برای همین هر دو مطلب رو قرار دادم و حال مقایسه این دو روز بزرگ:

۱- شباهت بارز این دو روز بزرگ در ابراز عشق و علاقه معشوقین به همه. و اینکه دختر و پسر ( یا زن و مرد ) در این روز بهم هدیه می‌دن.

۲- چیز جالبی دیگه که در این دو روز هست اینکه اختلاف این دو روز باهم تنها ۴ روزه.

۳- روز سپندارمزگان روز زن و حکمرانی زنان روی زمین هست و در این روز آقایون به خانمه هدیه می‌دن. ولی در روز ولینتاین در اصل خانمها به آقایون هدیه می‌دن.

۴- و اینطور که به نظر می‌رسه روز سپندارمزگان از قدمت بیشتری برخورداره. چون این جشن برای زردتشتیانه ، در صورتی که ولنتاین یک فرد مسیحی بود . و همونطور که همه می‌دونیم دین زردتشت خیلی قدیمی تر از مسیحیته.

۵- یه چیز خیلی جالب و با مزه ی که در این جشن هست اینکه اگر به تاریخ سپندارمزگان که در اول متن نوشتم توجه کنین ، بنا به گاه شمار پیشین زردشتی روز پنجم از آغاز اسفند رو ایرانیان جشن می گرفتن. به عدد ۵ ( در زبان فارسی )یه توجه بکنین ، شبیه یه دل کوچولو. بامزه است نه؟؟

حالا تصمیم با خودتونه سپندارمزگان یا ولنتاین؟؟ انتخاب با خودتونه. زیباتر نیست حالا که می خوایم روز عشقمون رو جشن بگیریم ، در روزی باشه که مخصوص خودمونه ، نه دیگران؟؟ (اینو برای بعضی‌ها که هی میان به من می‌گن والنتاینت مبارک می نویسم، محکم‌تر هم می‌نویسم مخصوصا بیشتر بشنوند!)

و بازهم تبریکی دوباره. خانمها بدونن که این روز روز حکمرانی اونهاست. من قراره دست به سیاه و سفید نزنم ، ظرفم نمی‌شورم. البته اگه مجبورم نکن.

راستی این نقاشی های زیبا اثر استاد گرامی استاد فرشچیان هست….

و این هم هدیه‌ی من به تمام عاشقان : آهنگ گل‌های اطلسی از آلبوم نسیما – علی‌رضا افتخاری

دریافت پرونده فوق

همیشه شاد باشید

© 2010, داریوش نامه. تمام حقوق محفوظ است.

بیشتر بخوانید

• بدون پست مرتبط